علمى ابان پرداخته و شخصيت واقعى او را معرفى كردهاند . با صرف نظر از ذكر سخنان قبيح عامه كه در بارهء ابان گفتهاند - گر چه در موارد بسيارى مدح او را هم گفتهاند - فقط به ذكر آدرس آنها اكتفا مىنماييم : ميزان الاعتدال : ج 1 ص 10 و 11 و 12 و 14 و 15 . التاريخ الكبير ( بخارى ) : ج 1 ص 454 شمارهء 1455 . جامع المسانيد ( خوارزمى ) : ج 2 ص 389 . تهذيب التهذيب : ج 1 ص 97 . احوال الرجال : شمارهء 157 . الضعفاء و المتروكين ( نسائى ) : ص 31 شمارهء 21 . المجروحين ( ابن حبّان ) : ج 1 ص 96 . الطبقات الكبرى : ج 7 ص 254 . الضعفاء الكبير : ج 1 ص 38 . الضعفاء و المتروكين ( دارقطنى ) : شمارهء 103 . المعارف ( ابن قتيبة ) : ص 239 . الضعفاء الصغير ( بخارى ) : ص 32 . الجرح و التعديل ( ابن جماعة ) : ج 2 ص 1087 . الكامل ( ابن عدى ) : ج 1 شمارهء 134 . الضعفاء ( عقيلى ) : شمارهء 6 . تهذيب الكمال ( مزى ) : شمارهء 25 . تقريب التهذيب : ج 1 ص 31 . الدورى : شمارهء 3625 و 4350 . تاريخ ابن معين : ج 4 ص 146 . العلل ( ابن حنبل ) : ج 1 ص 135 . الجرح و التعديل ( ابن حاتم ) : ج 1 ص 2951 . اينك به سخنان علماى شيعه در بارهء ابان مىپردازيم : شيخ برقى و شيخ طوسى در رجالشان ابان را از اصحاب امام زين العابدين و امام باقر و امام صادق عليهم السّلام شمردهاند . شيخ طوسى در يك مورد در بارهء او كلمهء « تابعى ضعيف » به كار برده و در دو مورد ديگر مطلبى نگفته است . ابن غضائرى معروف كه قبلا مطالبى در بارهء كتاب رجال منسوب به او گفته شد ، در بارهء ابان كلمهء « تابعى ضعيف » را به كار برده است . علّامهء حلّى نيز گفته : « بخاطر سخن ابن غضائرى ، در روايات ابان توقّف مىكنيم » « 6 » . در توضيح و تبيين آنچه از شيخ طوسى و ابن غضائرى و علّامهء حلى نقل شد ، چند نكته از چند عالم بزرگ تقديم مىشود « 7 » : 1 . علّامهء سيّد محسن امين مىگويد : منشأ تضعيف شيخ طوسى و علّامهء حلى

--> ( 6 ) رجال برقى : ص 9 . رجال شيخ طوسى : ص 83 و 106 و 156 . خلاصة الاقوال : ص 207 . ( 7 ) اعيان الشيعة : ج 5 ص 50 . كشف الاستار : ج 2 ص 30 . تهذيب المقال : ج 1 ص 182 .